Gọi món ở quán nhậu cho nhóm, nguyên tắc dễ nhớ là: đợt đầu gọi số món bằng khoảng một nửa số người, cộng một món rau; mỗi đợt nên có một món nhắm nhanh, một món chính ra sau, và để món chốt như lẩu hay cơm rang cho cuối buổi. Gọi theo đợt giúp món luôn nóng, tránh thừa, và bàn luôn có cái để ăn. Người gọi món nên hỏi qua khẩu vị cả bàn trước, rồi chọn sao cho ai cũng có món mình ăn được.
Nhiều buổi nhậu mất vui không phải vì món dở mà vì gọi sai: món lên cùng lúc rồi nguội, toàn món chiên làm cả bàn ngấy, người không ăn cay không có gì ăn, cuối buổi bàn còn nửa đĩa lại phải chia tiền. Bài này đưa ra một khung gọi món cho nhóm nhỏ và nhóm đông, những lỗi hay gặp, và cách chia tiền gọn gàng để không ai ngại.
Người gọi món làm việc gì
Trong mỗi nhóm thường có một người quen việc gọi món. Đó không phải người gọi theo ý mình, mà là người nắm khẩu vị cả bàn: ai không ăn cay, ai kiêng hải sản, ai ăn chay, ai không uống, ai đang ăn kiêng. Trước khi cầm thực đơn, một câu hỏi nhanh "có ai kiêng gì không" tiết kiệm rất nhiều phiền phức.
Người gọi món cũng là người giữ nhịp. Họ nhìn bàn để biết lúc nào nên gọi thêm, lúc nào nên dừng; để ý món nào hết nhanh để gọi lại, món nào không ai đụng để rút kinh nghiệm. Ở quán quen, người gọi món còn biết món nào là thế mạnh của quán, món nào nên tránh vào hôm đông khách vì bếp làm vội.
Nếu bạn là người mới được giao gọi món, đừng ngại hỏi chủ quán: hôm nay món nào ngon, món nào ra nhanh, nhóm sáu người nên bắt đầu bằng gì. Chủ quán nhậu có kinh nghiệm thường gợi ý rất sát và không ép gọi quá tay, vì họ cũng muốn khách quay lại.
Khung gọi món theo số người (đợt đầu)
Bảng sau là khung tham khảo cho quán nhậu bình dân, nơi món là đĩa vừa để ăn chung. Số món tăng lên ở các đợt sau tuỳ nhóm ăn khoẻ hay ăn nhắm:
| Số người | Món nhắm nhanh | Món chính | Rau, dưa | Gợi ý đợt sau |
|---|---|---|---|---|
| 2–3 | 1 món (lạc, đậu, khô mực) | 1 món | Dưa góp hoặc rau sống đi kèm | Thêm 1 món hoặc dừng |
| 4–5 | 1–2 món | 1–2 món | 1 món rau xào hoặc gỏi | Thêm 1–2 món, món chốt |
| 6–8 | 2 món | 2–3 món | 1–2 món | Thêm 2 món, lẩu hoặc cơm rang |
| 9–12 | 3 món, chia hai đầu bàn | 3–4 món, mỗi món gấp đôi | 2 món | Lẩu hai nồi hoặc món chốt chia đôi |
Khung này giả định đĩa cỡ trung bình. Quán miền Nam hay có đĩa lớn hơn, quán bia hơi miền Bắc đĩa nhỏ hơn. Nhìn đĩa đầu tiên mang ra là biết nên điều chỉnh thế nào.
Cân đối một mâm nhậu: bốn nhóm món
Món nhắm nhanh. Lạc rang, đậu rán, khô mực, dưa chuột, nem chua: ra ngay trong vài phút để bàn có cái nhấm khi chờ. Gọi món này đầu tiên.
Món chính. Món có thịt, cá, hải sản như gà luộc, cá nướng, mực xào, bò xào, ốc. Đây là phần đậm của buổi ngồi; nên đa dạng cách nấu: một món luộc hoặc hấp, một món xào hoặc nướng.
Rau và món chua. Rau muống xào, gỏi, dưa góp, kim chi, rau sống: giúp cắt vị béo và ngấy, cho bụng nhẹ hơn khi uống. Một bàn không có rau là bàn dễ mệt.
Món chốt có tinh bột. Lẩu, cơm rang, mì xào, cháo, bún: gọi cuối cùng khi bàn đã ăn gần hết món chính. Món chốt giúp mọi người no trước khi về, đỡ say và đỡ đói khuya.
Một ví dụ cho bàn sáu người ở quán miền Bắc. Đợt đầu: lạc rang, đậu rán mắm tôm, gà luộc, rau muống xào tỏi. Đợt hai: nem chua rán, mực xào cần tỏi. Món chốt: lẩu riêu cua cỡ vừa hoặc cơm rang dưa bò. Đây là ví dụ minh hoạ về cách phối nhóm món, không phải thực đơn cố định.
Những lỗi gọi món hay gặp
Phần lớn bàn nhậu thừa món hoặc mất vui đều rơi vào một trong các lỗi sau:
- Gọi tất cả một lần. Món ra cùng lúc, món đầu chưa ăn xong món sau đã nguội. Đồ chiên, đồ nướng nguội là mất nửa cái ngon.
- Toàn món chiên rán. Khoai chiên, đậu rán, nem rán, gà chiên cùng một bàn làm cả nhóm ngấy sau vài miếng.
- Không có món cho người kiêng. Người không ăn cay, người ăn chay ngồi nhìn cả buổi; chỉ cần một món riêng là đủ.
- Gọi món đắt để "làm sang". Món đắt mà quán không mạnh thường dở và để thừa; món sở trường của quán mới đáng gọi.
- Gọi theo tên mà không hỏi. Tên món giống nhau nhưng mỗi quán làm một kiểu; hỏi món làm ra sao, cay không, đĩa lớn không.
- Quên hỏi món tính theo cân. Hải sản, cá, dê thường tính theo ký; không hỏi trước dễ bất ngờ khi thanh toán.
- Gọi thêm theo cảm hứng cuối buổi. Khi đã uống, người ta hay gọi thêm vài món rồi bỏ đó; người gọi món nên tỉnh táo dừng đúng lúc.
Gọi đồ uống cho bàn: đừng để thành cuộc thi
Đồ uống thường chiếm phần đáng kể của hoá đơn và cũng là thứ dễ làm buổi ngồi đi quá đà. Gọi bia theo két hay theo chai lẻ, theo thùng hay theo lượt, mỗi quán một kiểu; cách gọn nhất là gọi một lượt vừa đủ cho số người uống, hết thì gọi tiếp. Để két bia đầy dưới chân bàn từ đầu dễ khiến cả bàn uống nhanh hơn dự định.
Trong nhóm luôn nên có đồ uống cho người không uống cồn: trà đá, nước ngọt, nước suối, nước dừa. Người không uống hôm đó có thể là người lái xe, người đang dùng thuốc, phụ nữ mang thai hay đơn giản là người không thích. Họ vẫn là thành viên trọn vẹn của bàn, không cần giải thích.
Nếu quán có rượu trắng, hãy chỉ gọi rượu có nhãn mác, nguồn gốc rõ ràng. Rượu đổ từ can không nhãn là thứ nên từ chối, dù quán nói là rượu quê.
Gọi món ở quán lạ khác quán quen thế nào
Ở quán quen, bạn biết món nào ngon, đĩa to hay nhỏ, bếp nhanh hay chậm, nên gọi được ngay. Ở quán lạ, mọi thứ là ẩn số. Cách an toàn là đợt đầu gọi ít hơn bình thường, chọn món đơn giản khó làm hỏng như món luộc, món xào rau, để thử tay bếp và cỡ đĩa. Nếu hai món đầu ổn, mạnh dạn gọi món sở trường của quán ở đợt sau.
Nhìn bàn bên cạnh cũng là một cách. Món nào bàn nào cũng có, gần như chắc chắn là món quán làm tốt. Người địa phương ngồi đông ở quán là dấu hiệu tốt hơn bất cứ lời quảng cáo nào. Ở quán vùng du lịch, hãy hỏi rõ món tính thế nào, đặc biệt là hải sản, để tránh những hiểu lầm khi thanh toán.
Với quán quen, có một điều đáng giữ: báo trước khi đi nhóm đông để quán chuẩn bị chỗ và nguyên liệu. Quán nhỏ thường không đủ bàn và đủ hàng cho mười người ập đến cùng lúc; một cuộc gọi trước buổi chiều giúp cả quán lẫn nhóm đỡ bị động.
Gọi món khi trong bàn có người ăn chay, người kiêng, trẻ nhỏ
Người ăn chay ngồi quán nhậu không phải hiếm. Hầu như quán nào cũng có vài món làm được không thịt: đậu rán, rau muống xào tỏi, đậu bắp luộc, nấm xào, khoai chiên, cà tím nướng mỡ hành (có thể xin dầu thay mỡ). Hãy dặn bếp không nêm nước mắm hay hạt nêm có thịt nếu người đó ăn chay chặt, và dùng đồ gắp riêng.
Người kiêng vì sức khoẻ như bệnh gút, tiểu đường, huyết áp, hoặc đang dùng thuốc cũng cần món phù hợp: món luộc, hấp, ít muối, ít đường, nhiều rau. Không cần hỏi lý do, chỉ cần đảm bảo trên bàn có món họ ăn được. Nhóm có trẻ nhỏ nên gọi một món ít cay, chín kỹ, không xương nhỏ như trứng rán, đậu hũ, cơm rang. Một bàn chu đáo là bàn ai cũng có phần, không ai phải ăn tạm.
Khi món ra không đúng ý: góp ý thế nào cho êm
Món mặn quá, nhạt quá, thịt còn sống, mang nhầm món: chuyện này ở quán đông là thường. Cách xử lý êm nhất là gọi người phục vụ lại gần, nói nhỏ và cụ thể: món này hơi sống ở giữa, nhờ quán làm lại; hoặc bàn gọi mực xào nhưng ra mực nướng. Quán tử tế sẽ đổi ngay, không cần to tiếng.
Đừng ăn gần hết rồi mới phàn nàn, vì lúc ấy quán khó xử lý và bàn cũng mất vui. Với món tính theo cân, nếu thấy đĩa ra ít bất thường, hãy hỏi lại trọng lượng ngay khi món lên, trước khi ăn. Cuối buổi, nếu có món chưa lên mà bàn không còn muốn ăn, báo huỷ trước khi thanh toán để quán gạch khỏi hoá đơn. Một lời cảm ơn khi quán xử lý tốt cũng là cách giữ mối quan hệ với quán quen.
Chia tiền gọn sau buổi nhậu
Chuyện tiền bạc làm nhiều nhóm ngại nói, nhưng thoả thuận rõ từ đầu lại giữ được tình bạn lâu nhất. Một cách làm gọn:
- Thống nhất từ lúc hẹn: ai mời, hay chia đều, hay mỗi người góp một khoản cố định vào quỹ.
- Khi gọi món, người gọi món nói to các món đã gọi để cả bàn biết, tránh thắc mắc lúc thanh toán.
- Trước khi trả, xin quán bảng kê, đếm số chai lon, số đĩa, kiểm món tính theo cân.
- Chia đều theo đầu người là cách đơn giản nhất cho nhóm ăn uống tương đương; nếu có người không uống, cả nhóm có thể thống nhất trước họ góp phần ăn mà thôi.
- Một người trả trước, những người khác chuyển khoản lại ngay tại bàn khi còn nhớ con số.
- Ghi lại chuyện mời qua mời lại để lần sau đến lượt người khác, đừng để một người luôn gánh.
Với nhóm đồng nghiệp hay bạn bè hay đi chung, một quỹ nhỏ góp đều mỗi tháng giúp không phải tính toán sau mỗi buổi. Điều quan trọng không phải là cách chia, mà là mọi người cùng biết và đồng ý trước khi ngồi.
Kết buổi đúng lúc cũng là một phần của gọi món
Người gọi món giỏi biết khi nào nên dừng. Dấu hiệu dễ thấy là bàn còn món mà không ai gắp, câu chuyện bắt đầu lặp lại, vài người nhìn đồng hồ. Lúc ấy gọi món chốt có tinh bột, gọi một ấm trà, rồi xin quán tính tiền. Kết thúc khi mọi người còn vui và tỉnh táo luôn tốt hơn kéo dài đến lúc có người mệt.
Trước khi rời quán, cả nhóm nên chắc chắn ai về bằng gì. Người đã uống thì không lái xe máy hay ô tô; gọi xe công nghệ, taxi, hoặc để người không uống chở về. Xe để lại có thể gửi quán hoặc nhà người quen, sáng hôm sau quay lại lấy. Một buổi nhậu chỉ thật sự xong khi mọi người đã về đến nhà.
Nếu trong nhóm có người đã say, đừng để người đó về một mình. Đưa về tận nhà hoặc nhờ người thân đón, nhắc uống nước và nằm nghiêng nếu buồn nôn. Dấu hiệu bất thường như lơ mơ khó đánh thức, thở chậm, co giật là lúc phải gọi cấp cứu 115.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm bốn người đi nhậu nên gọi mấy món?
Đợt đầu khoảng hai đến ba món: một món nhắm nhanh, một món chính và một món rau hoặc gỏi. Ăn hết đợt đầu thì gọi thêm một hai món và để món chốt có tinh bột cho cuối buổi. Nhìn cỡ đĩa của quán để điều chỉnh.
Có nên gọi món chốt như lẩu ngay từ đầu không?
Thường không nên, trừ khi lẩu là món chính của cả buổi. Lẩu chiếm chỗ giữa bàn và làm no nhanh, khiến các món nhắm khác bị bỏ dở. Gọi lẩu, cơm rang, mì xào khi bàn đã ăn gần hết món chính là hợp lý nhất.
Người không uống rượu bia có phải chia tiền đồ uống không?
Tuỳ thoả thuận của nhóm. Nhiều nhóm chia đều cho đơn giản, nhiều nhóm để người không uống chỉ góp phần ăn. Cách tốt nhất là nói rõ trước khi ngồi, đừng để người không uống phải tự đề nghị lúc thanh toán vì dễ ngại.
Làm sao tránh gọi thừa khi nhóm đông?
Gọi theo đợt, mỗi đợt vừa đủ, chia món ra hai đầu bàn để ai cũng ăn được. Chỉ định một người gọi món thay vì mỗi người gọi một kiểu. Khi bàn còn nhiều món, người gọi món nên chủ động dừng dù có người đề nghị gọi thêm.
Có nên hỏi giá món trước khi gọi không?
Nên, nhất là với món tính theo cân như hải sản, cá, dê, hoặc món không ghi giá trên thực đơn. Hỏi trước là chuyện bình thường, không có gì ngại. Quán làm ăn tử tế sẵn sàng báo rõ và cho xem cân trước khi chế biến.
Đi nhậu với sếp hoặc khách thì gọi món thế nào?
Hỏi khẩu vị và điều kiêng của khách trước, chọn món sở trường của quán và món dễ ăn, tránh món quá cay hay mùi mạnh nếu chưa rõ khẩu vị. Gọi vừa phải, theo đợt, và để ý đồ uống cho người không uống. Lịch sự quan trọng hơn bàn đầy món.