Để chụp ảnh món đẹp cho quán bình dân, chỉ cần một chiếc điện thoại sạch ống kính, ánh sáng tự nhiên từ cửa hay hiên quán vào giờ trời sáng dịu, một góc chụp hợp với từng món (từ trên xuống cho tô, chéo cho đĩa có chiều cao), và một món được bày đúng như món thật bán cho khách. Không cần máy ảnh, đèn chuyên dụng hay ứng dụng chỉnh sửa phức tạp.
Điều quan trọng nhất không nằm ở kỹ thuật mà ở sự trung thực. Khách nhìn ảnh rồi tới quán, thấy món ngoài đời giống ảnh thì tin quán; thấy khác xa thì thất vọng và dễ để lại đánh giá xấu. Bài này dành cho chủ quán muốn tự chụp ảnh món để đăng lên trang của quán, lên bản đồ trực tuyến hay in tờ thực đơn: chọn ánh sáng, chọn góc cho từng loại món, bày món, giữ chất riêng của quán bình dân, xin phép khi có người trong ảnh, và những lỗi hay gặp.
Ảnh thật quan trọng hơn ảnh đẹp
Với quán bình dân, ảnh món có hai việc: giúp người chưa biết quán hình dung được mình sẽ ăn gì, và giúp người đã biết quán nhớ ra để quay lại. Cả hai việc đều cần ảnh giống thật. Một tô phở trong ảnh đầy thịt, rau xanh mướt, trong khi tô bán ra ít thịt hơn và rau để riêng ngoài đĩa, là một lời hứa không giữ được.
Khách bây giờ cũng đã quen nhìn ảnh trên mạng và phân biệt được ảnh chỉnh quá tay. Ảnh màu quá rực, món bóng loáng như nhựa, bối cảnh sang trọng khác hẳn quán vỉa hè — những ảnh như vậy làm khách nghi ngờ hơn là tin. Ngược lại, một tấm ảnh tô bún trên bàn inox, cạnh chai nước mắm và hũ ớt, chụp dưới ánh sáng trời, lại cho cảm giác gần gũi và đáng tin.
Một nguyên tắc nhiều quán áp dụng: chỉ đăng ảnh của món đúng như bán, chụp bằng món làm theo định lượng bình thường, không bày thêm thịt cho đẹp. Nếu muốn chụp món đầy đặn hơn, hãy ghi rõ đó là phần đặc biệt hay phần lớn, kèm theo đúng cách gọi trong quán. Ảnh lấy từ trên mạng của quán khác tuyệt đối không dùng, vì vừa sai sự thật, vừa có thể vi phạm quyền tác giả của người chụp.
Ánh sáng: chọn giờ và chọn chỗ
Ánh sáng trời là bạn. Ánh sáng tự nhiên từ cửa ra vào, cửa sổ hay mái hiên cho màu món gần với thật nhất. Đặt món gần chỗ sáng nhưng không để nắng gắt chiếu thẳng, vì nắng trưa tạo bóng đen cứng và làm món bóng chói.
Chọn giờ chụp. Buổi sáng sau khi mặt trời lên một lúc hoặc buổi chiều trước khi tắt nắng thường cho ánh sáng dịu, ấm. Nhiều quán chọn chụp lúc vắng khách giữa buổi sáng hay đầu giờ chiều để có thời gian bày món.
Tránh trộn nhiều loại đèn. Đèn vàng của quán trộn với ánh sáng trời trắng làm món có chỗ vàng chỗ xanh, khó chỉnh. Khi chụp ban ngày, tắt bớt đèn gần món. Khi buộc phải chụp tối ở quán nhậu, dùng một nguồn đèn chính và giữ cố định.
Tạo bóng nhẹ. Một tờ giấy trắng hay tấm bìa sáng màu đặt đối diện hướng sáng giúp hắt bớt bóng tối bên kia món. Không cần mua tấm hắt sáng chuyên dụng.
Đừng bật đèn flash. Đèn flash điện thoại làm món phẳng, bóng dầu mỡ, nền tối sầm. Nếu thiếu sáng, đưa món ra chỗ sáng hơn thay vì bật flash.
Góc chụp theo từng loại món
Không có một góc chụp đẹp cho mọi món. Món phẳng, món có chiều cao, món có nước, đồ uống trong ly mỗi thứ hợp một góc khác nhau:
| Món | Góc hợp | Mẹo nhỏ |
|---|---|---|
| Tô phở, bún, hủ tiếu | Từ trên xuống thẳng, hoặc chéo khoảng 45 độ để thấy cả mặt nước và thành tô | Chụp ngay khi vừa chan để thấy hơi nóng; để đĩa rau, chén ớt cạnh tô |
| Đĩa cơm tấm, cơm phần | Chéo 45 độ hoặc từ trên xuống | Xếp các món trên đĩa gọn, thấy rõ miếng sườn, chả, trứng |
| Bánh mì, bánh cuốn, món có lớp | Ngang tầm mắt hoặc hơi chéo | Cắt đôi một ổ, một cuốn để thấy nhân bên trong |
| Nồi lẩu, chảo đang sôi | Chéo từ trên, hơi xa để thấy cả bàn | Chụp khi nồi sôi lăn tăn, có tay người đang gắp |
| Ly cà phê, trà đá, nước mía | Ngang tầm mắt | Chụp khi đá còn nguyên, có giọt nước đọng ngoài ly |
| Đĩa ốc, đồ nướng, mồi nhậu | Từ trên xuống cho nhiều đĩa, chéo cho một đĩa | Bày nhiều đĩa nhỏ thành một bàn để thấy không khí quán nhậu |
Khi chưa chắc, chụp cả hai, ba góc rồi chọn sau. Điện thoại không tốn phim, chỉ cần dành thêm một phút.
Bày món cho ảnh mà vẫn là món thật
Bày món cho ảnh không phải biến món khác đi, mà là làm món gọn gàng hơn so với lúc vội. Lau sạch vành tô, mép đĩa khỏi giọt nước dùng, vệt dầu. Xếp thịt, chả cho thấy rõ, không chồng đè lên nhau. Rau thơm chọn những cọng tươi, không úa, đặt vừa phải. Nước dùng chan vừa, không tràn.
Thời gian rất quan trọng với món nóng. Món nước nên chụp trong vòng một hai phút sau khi chan, khi hơi nóng còn bốc lên và bánh phở, sợi bún chưa nở. Đồ chiên nên chụp lúc còn giòn, chưa xẹp. Vì vậy hãy chuẩn bị chỗ chụp, góc chụp trước, rồi mới làm món, chứ đừng làm món xong mới đi tìm chỗ.
Sau khi chụp, món đó không nên đem bán cho khách nếu đã để lâu hoặc bị đụng chạm nhiều. Nhiều quán dùng món chụp làm bữa ăn cho người trong quán. Đây là một phần chi phí nhỏ cho bộ ảnh dùng lâu dài, nhưng giữ được sự tử tế với khách.
Một lưu ý về vệ sinh: trong lúc bày món, người làm nên dùng kẹp, đũa, găng tay chứ không bốc bằng tay trần, vì ảnh và video có thể vô tình lộ chi tiết đó. Khách nhìn thấy cảnh tay trần chạm vào đồ ăn chín sẽ mất cảm tình nhanh hơn bất kỳ góc chụp xấu nào.
Giữ chất quán bình dân trong khung hình
Nhiều chủ quán muốn ảnh trông "sang" nên mượn khăn trải bàn, bát đĩa đẹp, bày hoa lá. Kết quả là ảnh giống quán khác, không giống quán mình. Khách tới quán thấy bàn inox, ghế nhựa, bát sứ trắng mẻ miệng, sẽ có cảm giác bị lừa. Chất quán bình dân — bàn nhôm, đũa tre trong ống, chai tương ớt, rổ rau, ly trà đá — chính là thứ làm ảnh có hồn và có tính nhận diện.
Ngoài ảnh món, quán nên có vài ảnh cảnh quán: mặt tiền quán nhìn từ đường để khách dễ tìm, góc bếp đang nấu, góc khách ngồi vào giờ đông. Ảnh mặt tiền nên chụp ban ngày, thấy rõ vị trí so với các thứ xung quanh như góc ngã tư, cây lớn, đầu hẻm. Khách lần đầu đi tìm quán không biển hiệu sẽ cảm ơn bức ảnh đó.
Ảnh bếp là con dao hai lưỡi. Một góc bếp gọn gàng, nồi nước dùng sôi, người nấu đội mũ, đeo tạp dề sạch tạo niềm tin rất lớn. Một góc bếp bừa bộn, thùng rác cạnh thớt, sàn ướt dơ thì ngược lại. Trước khi chụp bếp, dọn dẹp như ngày có đoàn kiểm tra tới — và tốt nhất là ngày nào cũng giữ bếp được như vậy.
Quán theo mùa cũng nên có ảnh theo mùa: góc quán ngày mưa có tấm bạt căng, bàn ghế kê sát vào hiên; góc quán tối có ánh đèn vàng. Những ảnh như vậy cho khách biết quán vẫn mở cả khi trời xấu và có chỗ ngồi khô ráo.
Dùng ảnh ở đâu: trang của quán, bản đồ trực tuyến, tờ thực đơn
Một bộ ảnh tốt nên được dùng ở nhiều nơi, nhưng mỗi nơi cần một kiểu ảnh khác. Trên bản đồ trực tuyến, người xem thường đang tìm chỗ ăn gần mình và lướt rất nhanh: ảnh mặt tiền giúp họ nhận ra quán, ảnh món chủ lực giúp họ biết quán bán gì, ảnh không gian giúp họ biết có chỗ ngồi hay chỉ bán mang đi. Vài tấm rõ ràng ở đây có ích hơn hàng chục tấm na ná nhau.
Trên trang mạng xã hội của quán, ảnh có thể đời thường hơn: món mới hôm nay, nồi nước dùng sáng sớm, góc quán mưa. Ảnh ở đây là để nhắc khách quen nhớ tới quán và cho người mới thấy quán đang hoạt động. Đăng đều quan trọng hơn đăng đẹp, và mỗi ảnh nên kèm một hai câu nói thật về món hay về quán.
Với tờ thực đơn in hay bảng món treo tường, ảnh cần rõ ở kích thước nhỏ, món chiếm gần hết khung, nền đơn giản. Ảnh chụp chéo có bối cảnh rộng thường bị nhoè khi in nhỏ. Nếu in, giữ ảnh gốc ở độ phân giải cao nhất điện thoại cho phép, và in thử một bản trước khi in nhiều. Dù ở đâu, nguyên tắc chung vẫn không đổi: món trong ảnh phải là món khách nhận được.
Người trong ảnh và những lỗi hay gặp
Ảnh có người, như tay đang gắp, người đang ăn, người nấu đang chan, thường sinh động hơn ảnh món trơ trọi. Nhưng có vài điều cần giữ, cùng với những lỗi kỹ thuật hay gặp khi chụp bằng điện thoại:
- Xin phép khách trước khi chụp. Kể cả khách quen, kể cả chỉ thấy bóng lưng. Nhiều người không muốn hình mình xuất hiện trên trang của quán.
- Chụp người làm cũng phải hỏi. Người làm có quyền không muốn xuất hiện; khi họ nghỉ việc, nên gỡ ảnh nếu họ yêu cầu.
- Ống kính bẩn. Điện thoại để trong túi, cầm tay dính dầu mỡ làm ảnh mờ như có sương. Lau ống kính bằng khăn mềm trước khi chụp.
- Chụp quá xa hoặc quá gần. Quá xa thì món nhỏ, lẫn vào bàn ghế; quá gần thì mất bối cảnh. Thử vài khoảng cách.
- Dùng zoom số. Zoom bằng ngón tay làm ảnh vỡ. Bước lại gần thay vì zoom.
- Chỉnh màu quá tay. Tăng màu, tăng sáng quá mức làm món giả. Chỉnh nhẹ độ sáng, cắt khung cho gọn là đủ.
- Nền lộn xộn. Chai lọ, giẻ lau, túi ni lông lọt vào góc ảnh. Nhìn quanh khung hình trước khi bấm.
Sau khi có bộ ảnh tốt, giữ bản gốc trong máy và trong một chỗ lưu trữ khác. Ảnh quán là tài sản dùng nhiều năm, mất máy là mất ảnh nếu không lưu dự phòng.
Câu hỏi thường gặp
Điện thoại đời cũ có chụp được ảnh món đẹp không?
Được, nếu ánh sáng tốt. Phần lớn điện thoại hiện nay đủ cho ảnh đăng mạng xã hội và bản đồ trực tuyến. Ánh sáng tự nhiên, ống kính sạch và góc chụp hợp lý quan trọng hơn đời máy.
Có nên thuê thợ chụp ảnh chuyên nghiệp cho quán nhỏ không?
Có thể thuê một lần cho bộ ảnh nền như mặt tiền, món chủ lực, nếu quán có điều kiện. Nhưng ảnh hằng ngày như món mới, quán hôm nay đông, nên tự chụp bằng điện thoại. Ảnh tự chụp đều đặn giúp trang quán sống động hơn.
Có nên dùng ảnh khách chụp để đăng lên trang quán không?
Chỉ nên dùng khi đã xin phép người chụp và ghi nhận họ nếu họ muốn. Ảnh khách chụp thường rất thật và được người khác tin. Không tự ý lấy ảnh từ trang cá nhân của khách.
Bao lâu nên cập nhật ảnh món một lần?
Khi món thay đổi cách trình bày, khi đổi bát đĩa, hay khi ảnh cũ không còn giống món đang bán. Ảnh món chủ lực nên chụp lại mỗi năm một lần cho tươi. Ảnh món theo mùa thì đăng đúng mùa.
Ảnh món có cần ghi giá kèm theo không?
Tuỳ quán. Nếu ghi giá, phải giữ giá trong ảnh đúng với giá đang bán và cập nhật khi đổi giá, nếu không khách sẽ thắc mắc. Nhiều quán không ghi giá trên ảnh mà để ở bảng giá tại quầy và trên trang thông tin.
Có ứng dụng nào nên dùng để chỉnh ảnh món không?
Công cụ chỉnh ảnh có sẵn trong điện thoại thường đã đủ: chỉnh sáng, chỉnh độ ấm, cắt khung. Không nên dùng bộ lọc làm đổi màu món hay làm mịn món đến mức trông như nhựa. Mục tiêu là ảnh giống món thật nhất.